Czy brak kontaktu ze spadkodawcą może pozbawić prawa do spadku?
25 marca 2024
Budowa domu jednorodzinnego bez pozwolenia. Dom bez formalności.
15 kwietnia 2024
Czy brak kontaktu ze spadkodawcą może pozbawić prawa do spadku?
25 marca 2024
Budowa domu jednorodzinnego bez pozwolenia. Dom bez formalności.
15 kwietnia 2024
Oceń artykuł

Spadek to nie tylko aktywa, ale także długi – których zazwyczaj nikt nie chce lub nie jest w stanie spłacać.

Rada Ministrów w dniu 12 sierpnia 2014 r. przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Najistotniejsza zmiana zakłada wprowadzenie jako zasady, w przypadku bierności w przedmiocie złożenia oświadczenia spadkowego przez spadkobierców, odpowiedzialności za długi spadkowe z tzw. dobrodziejstwem inwentarza, czyli do wysokości wartości aktywów spadkowych.

Spadek bez wiedzy spadkobiercy

W aktualnym stanie prawnym jeśli spadkobierca nie dopełni wymaganych formalności związanych ze złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku lub złożeniem oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, to z mocy ustawy odziedziczy zadłużony spadek. Stosownie art. 1015 k.c. oświadczenie takie musi być jednak złożone w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, zaś przekroczenie tego terminu (poza nielicznymi wyjątkami), jest tożsame z prostym przyjęciem spadku. Jeśli zatem spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy od dnia, kiedy dowiedział się o tytule swojego powołania, czyli o fakcie bycia spadkobiercą, którym najczęściej jest data śmierci spadkodawcy, przyjmuje on spadek z długami. Korzyść w tym wypadku z racji powołania do dziedziczenia jest praktycznie żadna.Następstwem tego stanie się bowiem odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego całym majątkiem. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy spadkobierca nie wie, że nim został.

Co należy uwzględnić w oświadczeniu odrzucenia spadku:

Deklaracja odrzucenia spadku powinna zawierać następujące informacje:

  • imię i nazwisko zmarłego, datę oraz miejsce jego zgonu i adres ostatniego zamieszkania;
  • podstawę prawna do dziedziczenia;
  • zapisane słowa odrzucenia spadku.

Dodatkowo, decyzja o przyjęciu lub odrzuceniu części spadkowej, która przypada spadkobiercy na mocy zapisu zastępczego, może być dokonana niezależnie od decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu innych części spadkowych. Spadkobierca ma prawo odrzucić część spadkową wynikającą z przyrostu, jednocześnie akceptując część, która mu przypada z innego tytułu. Poza tymi przypadkami spadkobierca nie ma możliwości częściowego przyjęcia i częściowego odrzucenia spadku.

Osoba uprawniona do dziedziczenia na podstawie testamentu lub z mocy ustawy może odrzucić spadek jako spadkobierca testamentowy, lecz przyjąć go jako spadkobierca ustawowy.

Deklaracja powinna także zawierać listę wszystkich znanych deklarującemu członków rodziny, którzy mogą dziedziczyć na mocy ustawy, a także informacje o wszelkich testamentach, nawet jeżeli składający deklarację uważa je za nieważne, wraz z danymi dotyczącymi treści i miejsca przechowywania tych dokumentów.

Przy składaniu oświadczenia należy dołączyć odpis aktu zgonu spadkodawcy lub prawomocne orzeczenie sądu o uznaniu go za zmarłego bądź o stwierdzeniu zgonu, o ile dokumenty te nie zostały wcześniej złożone.

Odpowiedzialność tylko do wysokości odziedziczonego majątku

Przyjęty przez Rząd projekt zmiany kodeksu cywilnego przewiduje, że spadkobierca nie będzie już musiał składać żadnych oświadczeń by uwolnić się od długów zmarłego. Po nowelizacji prawa spadkowego, jeśli w ciągu 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy, spadkobierca nie złoży oświadczenia o odrzuceniu lub przejęciu spadku, przyjmie on spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ograniczając swoją odpowiedzialność za długi spadkowe do wartości spadku. Przyjęty zatem przez Rząd projekt nowelizacji zakłada, że za długi spadkowe niejako z mocy samego prawa, spadkobierca będzie odpowiadał tylko do wysokości odziedziczonego majątku, a nie jak do tej pory całym swoim majątkiem.

Prywatna wycena inwentarza

Z uwagi na to, że w przypadku odpowiedzialności spadkobierców z dobrodziejstwem inwentarza, kluczowe znaczenie ma należyte ustalenie stanu majątku spadkowego, które aktualnie odpłatnie ustala komornik sądowy albo urząd skarbowy, regulacja w tym zakresie, w przypadku akceptacji projektu przez Parlament, również ulegnie znacznej zmianie. Udział biegłych to wydatek rzędu niekiedy tysięcy złotych. Zaproponowano zatem wprowadzenie prywatnej wyceny inwentarza. Będzie ona dokonywana przez spadkobierców na przygotowanym przez ministerstwo formularzu i załączana do akt sprawy. Jeżeli nie zostanie zakwestionowana w toku postępowania, stanowić będzie podstawę wyceny majątku spadkowego. W przeciwnym wypadku, dokonaniem wyceny zajmie się komornik w dotychczasowym trybie. Urzędy skarbowe natomiast nie będą miały kompetencji do jej przeprowadzenia.

Rozwiązania te zaczną obowiązywać po 6 miesiącach od daty ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Adwokat Kamila Łukowicz
Adwokat Kamila Łukowicz
Adwokat wpisany na listę prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu, wspólnik w spółce komandytowej. Jest absolwentką Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Od wielu lat z powodzeniem doradza firmom, prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego. Pozostaje do Państwa dyspozycji pod numerem telefonu: tel: 888 603 800